آشنایی با میدان «حسن آباد»، راسته متقارن پایتخت

این میدان منحصر به فرید علاوه بر معماری زیبایش، کتاب جذابی هم دارد؛ از چگونگی ساختش بگیرید تا صیت هایی که پیش از این روی این میدان بوده و دلیل نامگذاری اش بوسیله حسن آباد. اگر می خواهید درباره بازار منحنی شکل و قرینه پایتخت که بی شک یکی از نمادهای تهران قدیم به احصائیه می آید بیشتر بدانید، با ما بوسیله تقاطع خیابان امام خمینی (ره) با خیابان حافظ و همراهی اسلامی بیایید.  چرا حسن آباد؟

سال های سال پیش که هنوز خبری از میدان حسن آباد نبود، در محدوده فعلی این میدان باغ بزرگی وجود داشت که کمی از املاک میرزا یوسف آشتیانی، ملقب به مستوفی الممالک، از رجال قاجار وجود. میرزا یوسف پسری به صیت حسن داشت که پس ازآن از گسترش تهران، آن محدوده را به نام پسرش نامگذاری کرد و همین شد که از آن روز تا بوسیله زمان حال ما به این محدوده حسن آباد می گوییم. از چهارراه تا بازار حسن آباد

میرزا یوسف آشتیانی که از دنیا رفت، باغ بزرگش چندین و چند تکه شد و به ابتیاع رسید. درخت ها یکی پس از دیگری جای خودشان را بوسیله خانه ها دادند و همه چیز برای ساخت بازار اروپایی پایتخت آماده شد. آن زمان در اواخر دوره حکومت قاجار، محدوده میدان حسن آباد شکل محله مسکونی بوسیله خود گرفته بود و ۲ چهارراه داشت تا اینکه با روی کار آمدن پهلوی مقدمه و تصمیم او برای مدرنیزاسیون کردن تهران، یکی از افسران آن زمان به نام سرتیپ کریم سید بوذرجمهری، رئیس شهرداری تهران شد. درون زمان این شهردار که شخص شاه او را برای ارامش و بازسازی تهران منصوب کرده بود، چهارراه حسن آباد به میدانی مبصر به شعاع ۴۵ متر و مساحت ۶ هزاره و ۵۰۰ متر تبدیل شد. بازار ۹۱ ساله

چهارراه حسن آباد که از بین رفت، بدیع کار قلیچ باقلیان، سازنده ساختمان های چهار طرف راسته حسن آباد مقدمه شد. قلیچ باقلیان با نظارت لئون تادوسیان، معمار عالی ارمنی، ۴ مسکن یک لباس با استیل اروپایی در چهارطرف میدان ساخت که هر کدام از این ساختمانی ها دارای ۲ گنبد است. درباره گنبدهای بالای بناها هم گفته می شود که این گنبدها فرمان استاد اکبر نکووقت تک معروف بوسیله لله اکبر خواهرزاده است. خلاصه اینکه با ساخته شدن مسکن های قرینه داخل چهارطرف راسته حسن آباد، کار تاسیس اروپایی ترین بازار پایتخت در سال ۱۳۰۹ به پایان می رسد تا به این ترتیب امروز این میدان قدیمی پایتخت بسیار از ۹۰ سال عمر داشته باشد. همه صیت های میدان حسن آباد

میدان حسن آباد که به یکروز برداری رسید، بوسیله دلیل ۸ گنبدی که دور تا دور راسته خودنمایی می کرد، بوسیله میدان «هشت گنبد» نامی شد. مدتی هم آن را میدان «پهلوی» نامیدند تا این که انقلاب اسلامی به پیروزی رسید. در سال های اولیه انقلاب که ۳۱ شهریور آغاز بحران تحمیلی و هفته دفاع مهذب شد، میدان پهلوی بوسیله بازار ۳۱ شهریور تبدیل نام رحم ولی درنهایت با همان اسم خیابان کوچک سابقش یعنی حسن آباد بوسیله ثبت رسید تا امروز همگی ما این میدان قدیمی با معماری زیبا و منحصر به بی مانند را با نام پسر میرزا یوسف آشتیانی بشناسیم. شاید برایتان جالب باشد بدانید که این میدان مدتی غصه به نام ملک المتکلمین نامیده می شد؛ دلیلش غصه انتصاب مجسمه حاجی میرزا نصرالله ملک المتکلمین از خطبای مشهور دوروبر مشروطیت تو این راسته بود. حوادثی که نظام  را بر غصه زدند

مهم ترین انفراد میدان حسن آباد از گذشته تا به امروز، معماری خاص و منحصر به بی تا و در خراج متقارن بودن راسته است. اما متأسفانه در گذر ایام حوادث غریزی و غیرطبیعی این نظام زیبای میدان را پهلو هم خورده و او را از تناظر بودن درآورده است. نخستین اتفاقی که برای معماری اروپایی میدان حسن آباد افتاد، به اوایل دهه ۱۳۵۰ برمی گردد؛ زمانی که درون پی بازسازی بناهای این میدان، یکی از بناء های گنبدی لباس به طاسی تخریب شد تا جای آن را خانه چند اشکوب بانک ملی با نمای شیشه ای بگیرد! چنانچه چه در سال ۱۳۸۰ شهرداری منطقه ۱۲ سازه ای نمایشی شبیه همان ساختمان گنبدی ویران شده را روی نمای ساختمان مدرن و تیغ ای بانک ملی بازسازی کرد، ولی متأسفانه این میدان تناظر یکی از ۴ ساختمان یکپارچه اش را بخاطر همیشه از دست رحم. حادثه دیگری بی آرامی باعث آسیب دیدن قرینگی و ترتیب میدان حسن آباد شد که در ۲۶ تیرماه سال ۱۳۹۸ به رخداد پیوست. در این روز بخشی از ساختمانی های راسته حسن آباد دچار آتش سوزی شد که متأسفانه در این واقعه ۲ گنبد این میدان آسیب موکد رویت. اگر چه از همان زمان بحث مرمت و بازسازی این گنبدها داخل دستور حکم شهرداری استراحت گرفته اما متأسفانه هنوز این گنبدها تعمیر نشده اند. الگوی میدان معصوم (ره) همدان

این حوادث غریزی و غیرطبیعی در حالی چهره میدان حسن آباد را دستخوش تغییر کرده و قرینگی را از آن محزون که متقارن بودن معماری میدان حسن آباد الگوی فدایی از میدان های دیگر در سرتاسر ایران بی آرامی شده است. میزان اش میدان خمینی (ره) شهر همدان که درون فاصله ۳ سال بعد از ساخت میدان حسن آباد تهران، درون شهر همدان ساخته شده است. این میدان قدیمی که متشابه بازار حسن آباد به سبک «باروک» (سبک معمول معماری اروپا داخل قرون ۱۹ و ۲۰) ساخته شده، دارای ساختمانی های متقارن با گنبدهایی با پوشش های فلزی است و از کنار این ساختمان ها، ۶ خیابان ۳۰ متری منظم با زاویه ۶۰ درجه به نام های اکباتان، باباطاهر، شریعتی، بوعلی سینا، تختی و شهدا منشعب می شود. اولین جایگاه آتش نشانی

یکی از ویژگی های بازار حسن آباد، ابداع واحد اطفائیه بلدیه در آن بود؛ یعنی همان ایستگاه آتش نشانی امروزی. درباره چگونگی ساختن ایستگاه های آتش عنوان در ایران بحث متجاوز است؛ عده ای معتقدند نخستین بار میرزا تقی سرلشکر امیرکبیر با خواندن گزارش های مامورانش از آتش گرفتن دکان ها، ساختمانی ها خواه کاروانسراها، بوسیله فکر ایجاد موسسه آتش نشانی افتاد، شماره ای هم می گویند ناصرالدین شاه قاجار درون سفر به فرنگ و در بازدید از جایگاه های آتش نشانی روسیه، تصمیم گرفت دایره اطفائیه را راه اندازی نرم. هر چه که بود، کریم آقا بوذرجمهری، شهردار منصوب شده توسط رضاشاه، نخستین وهله درون سال ۱۳۰۳ یک مایه اتومبیل آبپاش بخاطر بلدیه تهیه کرد تا خیابان های خاکی تهران را آبپاشی کند. اما همین دستگاه باعث شد تا سال ۱۳۰۷ نخستین واحد اطفائیه بلدیه تو چهارراه حسن آباد تاسیس شود و به این نظام شهروندان پایتخت نشین ایجاد نخستین ایستگاه آتش نشانی گیرایی را جشن گرفتند. همچنین در محل اطفائیه خواه آتش نشانی، قبرستانی بوده که سر میرزاکوچک ژنرال جنگلی درون آن دفن است، همچنین کشته شدگان وبا در تابستان ۱۲۷۱ شمسی در تهران از جمله میرزا رضا کلهر خوشنویس را در این آرامستان به گور سپردند. مفقود شدن مجسمه ۳ متری 

گفتیم که راسته حسن آباد در دوره ای بوسیله دلیل نصب تندیس ملک المتکلمین یکی از معروف ترین مشروطه خواهان، به این نام خوانده می شد. اما امروز دیگر خیر این بازار را به شهرت ملک المتکلمین می نامند و نه حتی اثری از تندیس ۳ متری این واعظ عهد مشروطه است. ظاهرا این تندیس تمام قد از ملک المتکلمین که کاری از استاد ابوالحسن صدیقی، نقاش و تندیس ساز برجسته ایرانی است، به دلیلی نامعلوم بوسیله انبار پارک شهر نقل مکان شده و زمانی که دوباره گفتگو از نصب آن در میدان حسن آباد کنار ضابطه زبان ها افتاد، معین شد که به کلی مکنون شده است! متأسفانه هیچ کس تا بوسیله امروز از تقدیر این مجسمه خبری در دست ندارد و معلوم زدودن چه بر سر ساخته دست استاد صدیقی و یکی از نمادهای میدان حسن آباد آمده است. راسته ابزار، ادوات چوبی و کاموا

راسته حسن آباد مدت هاست که تو قرق چندین راسته قرار دارد؛ ضلع شمالی آن را بورس مبلمان و تجهیزات اداری محتوی میز، صندلی، فایل و… و همچنین بورس لوازم چوبی تشکیل داده، ضلع جنوب غربی آن درون قرق کاموا فروشان است و در جای جای آن می استعداد ردی از میدان ابزارآلات مشاهده کرد. درواقع این میدان قدیمی این روزها بیش از آنکه محلی برای عبور خودروها و تردد عابران پیاده باشد، جایی برای تفرج وگذار خریداران نخ و کاموا، ابزارآلات، تجهیزات اداری و لوازم چوبی است. ثبت در سال ۷۷

تو نهایت این که این بازار لطیف که تو سال ۱۳۰۹ با ۴ ساختمانی و ۸ گنبد بوسیله نحو ای منحنی شکل و تناظر ساخته شد، در شانزدهم فروردین ماه سال ۱۳۷۷ با عده ثبت ۱۹۷۷ بوسیله عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت گویا است.